كعبه و نقش اجتماعى آن 1 . از آيات قرآن برمىآيد كه كعبه قديمىترين معبد جهان است « 1 » : انَّ اوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذى بِبَكَّةَ مُبارَكاً . رجوع شود به تفاسير مفصل كه از جنبهء تاريخى متعرض اين مطلب شده‌اند « 2 » . آقاى غفورى در سخنرانى كنگرهء حج مىگويد : به طورى كه نوشته‌اند از زمانهاى قديم هفت معبد بزرگ و عمومى وجود داشته كه در چين و هند و بلخ و صنعا و در قسمتهاى شمالى و مركزى ايران فعلى بوده‌اند و از همه قديمىتر همان كعبه است « 3 » . 2 . از آيات قرآن برمىآيد كه اين خانه ، خانهء پربركتى است و بناست كه منشأ خيرات و بركاتى براى اهل توحيد و عدل يعنى مسلمين باشد ، چنان كه در آيهء پيش

--> ( 1 ) . البته معبد توحيد ، زيرا از نظر قرآن توحيد بر شرك مقدم است . توحيد از شرك متطوّر نشده ، بلكه‌شرك انحرافى است از توحيد . ( 2 ) . در سورهء حج ، آيهء 29 و آيهء 33 از كعبه به « بيت‌العتيق » ياد شده . ممكن است مقصود خانهء كهنهء قديمى باشد و ممكن است مقصود خانهء آزاد باشد كه : لايَمْلِكُهُ احَدٌ ، چنان كه در روايتى از امام باقر روايت شده ( تفسير صافى ) . ( 3 ) . رجوع شود به كتاب اسرار حج و كتاب قبله كمره‌اى .